Chọn van điện từ NAMUR: 3/2, 5/2, 5/3 và tác động đơn/kép

NAMUR không phải tên của một chức năng khí duy nhất. Khi chọn van điện từ cho actuator, cần tách ba việc: giao diện lắp, chức năng phân phối khí và trạng thái của cả bộ van khi mất nguồn. Một dòng đặt hàng chỉ ghi “van NAMUR 24 V” chưa đủ để xác định thiết bị thay thế.

Bài này đi sâu vào mạch 3/2, 5/2 và 5/3 để chuẩn bị yêu cầu kỹ thuật. Đây không phải hướng dẫn đổi đường khí hoặc chạy thử trực tiếp trên hệ thống đang vận hành.

Đọc 3/2, 5/2 và 5/3 trước khi chọn coil

Theo cách gọi van phân phối khí, số trước dấu gạch là số cửa, số sau là số vị trí chuyển mạch. Do đó, 3/2 là ba cửa và hai vị trí; 5/2 có năm cửa và hai vị trí; 5/3 có năm cửa và ba vị trí. Các con số này không biểu thị điện áp coil, số dây điện hay góc quay actuator. Có thể đối chiếu quy ước trong giới thiệu van phân phối của Festo.

Đây là cách phân biệt chức năng cơ bản, không phải quy tắc “một actuator chỉ dùng được đúng một loại van”. Với van chuyển đổi 3/2–5/2, phải xác nhận cấu hình thực tế của tấm chuyển mạch và phụ kiện theo tài liệu hãng.

NAMUR lắp trực tiếp khác van nối ống ở đâu?

Trong phạm vi van điện từ đang xét, NAMUR nói tới mặt ghép khí theo VDI/VDE 3845. Ví dụ, tài liệu Festo NVF3, trang 6 phân biệt cửa 2 và 4 trên mặt ghép NAMUR với các cửa ren 1, 3 và 5. Van nối ống rời dẫn khí tới actuator qua đầu nối và ống; không được suy rằng hai kiểu có thể đổi trực tiếp chỉ vì cùng chức năng 5/2.

Khi thay van, nên yêu cầu một bản đối chiếu giao diện thay vì chỉ gửi ảnh mặt trước:

• Ảnh rõ mặt ghép actuator, mẫu lỗ và vị trí các cửa khí; có bản vẽ thì gửi kèm.
• Mã đầy đủ của van cũ, sơ đồ in trên thân và hướng lắp hiện hữu.
• Kiểu tấm đệm, tấm chuyển chức năng hoặc bộ chuyển tiếp đang sử dụng.
• Vị trí cổng cấp, cổng xả, bộ giảm thanh và khoảng trống tháo coil/đầu cắm.

Không dùng chữ NAMUR để kết luận luôn về phản hồi điện. Nếu cần xác nhận van đã mở/đóng, phải xét riêng hộp công tắc hành trình và tín hiệu về tủ.

Ghép với actuator tác động đơn hoặc tác động kép

Ở mạch cơ bản, một cửa làm việc của van 3/2 cấp/xả một buồng khí, còn hành trình hồi cần cơ cấu khác, chẳng hạn lò xo. Van 5/2 có hai cửa làm việc để cấp và xả hai buồng. Festo mô tả sự khác nhau này theo chức năng khí, không theo tên “coil đơn” hay “coil đôi”.

Vì thế, cần đọc hai thông tin độc lập: tác động đơn/kép của actuator và cơ chế chuyển/hồi của van phân phối. Không chọn coil đôi chỉ vì actuator tác động kép; cũng không mặc định coil đơn chỉ dành cho actuator hồi lò xo.

Một ví dụ cụ thể: tài liệu NVF3 nêu khả năng đổi 5/2 sang 3/2 bằng tấm làm kín, với chức năng hồi khí xả ở cấu hình tương ứng. Điều này chỉ áp dụng trong phạm vi thiết kế đó. Không tự bịt cửa hoặc xoay tấm đệm của một model khác theo hình dung tương tự.

Van 5/3: phải ghi rõ chức năng vị trí giữa

Trong catalogue VSNC, bản 2026/06, trang 10, Festo tách ba lựa chọn 5/3: vị trí giữa đóng, xả và cấp áp. Bản vẽ ký hiệu là căn cứ phân biệt đường khí; tên 5/3 một mình chưa chốt được cấu hình.

• Giữa đóng: cần đánh giá khả năng giữ trạng thái và rò rỉ của toàn bộ mạch; không gọi đây là khóa cơ khí giữ vị trí vô thời hạn.
• Giữa xả: cần đánh giá actuator và tải sẽ làm gì khi áp hai phía được xả; “hết khí” không tự đồng nghĩa với “an toàn”.
• Giữa cấp áp: phải xét lực/mô-men và kết cấu actuator; không suy rằng có áp hai phía thì bộ van chắc chắn đứng yên.

Ba dòng trên là các điểm cần đánh giá ở cấp hệ thống. Không lấy một vị trí giữa làm phương án an toàn mặc định cho mọi van công nghệ.

Vì sao chỉ nhìn coil không biết được fail-open hay fail-close?

Coil cho biết một phần cấu hình điện, không cho biết toàn bộ chuỗi điện–khí–cơ. Festo VSNC-G1/8 có biến thể đổi liên thông cửa ở vị trí cơ bản để thay đổi chiều quay trong điều kiện lắp được mô tả; xem tờ dữ liệu VSNC-G1/8. Đây là ví dụ rõ rằng phải đọc đúng mã và sơ đồ, không kết luận từ hình dáng coil.

Hãy yêu cầu người thiết kế hoặc bên cung cấp lập bảng trạng thái riêng cho bộ van cần mua:

Nếu có lock-up, bình tích khí, positioner hoặc đường override, đưa chúng vào cùng sơ đồ. Không chốt fail-open/fail-close khi còn bỏ sót một nhánh khí hoặc chưa biết chiều lắp actuator lên van.

Chốt pilot, điện và hồ sơ nghiệm thu

Van điện từ có thể sử dụng khí pilot để chuyển tầng chính. Chẳng hạn NVF3 được hãng xác định là loại piloted; vì vậy “coil đã có điện” không đủ chứng minh phần khí có điều kiện làm việc đúng. Cần lấy yêu cầu áp pilot/cấp khí từ tài liệu đúng mã, không điền một áp suất chung cho tất cả van NAMUR.

Trong yêu cầu mua hàng, ghi điện áp và AC/DC; tần số nếu áp dụng; kiểu đầu cắm; mã coil đi cùng thân van; điều kiện môi trường; yêu cầu bảo vệ và chứng chỉ nếu dự án có. Đối chiếu cả tổ hợp thân–coil–đầu nối, không lấy một tùy chọn trong catalogue làm tính năng có sẵn của mọi cấu hình.

Hồ sơ nghiệm thu nên bao gồm mã giao hàng, sơ đồ khí được duyệt, bản đối chiếu giao diện và kết quả kiểm tra các trạng thái được phép thử. Thao tác cô lập, tháo lắp và mô phỏng mất nguồn phải do người có chuyên môn thực hiện theo quy trình của cơ sở; bài viết không chỉ dẫn thử trực tiếp trên dây chuyền đang chạy.

Để chuẩn bị hỏi hàng, gửi ảnh nhãn và sơ đồ theo các mục trên tới đơn vị cung cấp van điện từ cho actuator. Nếu đang lập danh sách phụ kiện cho cả bộ, dùng thêm checklist phụ kiện van điều khiển; bài này tập trung riêng vào lựa chọn chức năng phân phối khí, không thay cho thiết kế bộ hoàn chỉnh.